Question

शुकनासोपदेशे लक्ष्मीमदः कीदृशः भवति?

Hint:

शुकनासोपदेशे लक्ष्मीमदः धनजनितः अहंकारः, यः मोहं जनयति तथा विनाशस्य कारणं भवति।

Answer 1

Step 1: प्रश्नस्य अवगमनम्:
अयं प्रश्नः बाणभट्टस्य 'कादम्बरी' ग्रन्थात् उद्धृते 'शुकनासोपदेशे' लक्ष्मीमदस्य (धनजनित-अहङ्कारस्य) स्वरूपं विषये पृच्छति।
Step 2: विस्तृतं स्पष्टीकरणम्:
'शुकनासोपदेशे' मन्त्री शुकनासः युवराजं चन्द्रपीडम् उपदिशति। तस्य मतेन -

लक्ष्मीमदः (धनस्य मदः) अत्यन्तं कष्टप्रदः, अप्रबुद्धनाशकः च भवति।

एषः मदः अन्धकारः इव भवति यः यौवने एव उत्पन्नः भवति तथा च विवेकं नाशयति।

सः मनुष्यं मोहे पातयति, येन सः उचितम्-अनुचितं च विवेक्तुं न शक्नोति।

अन्ते, एषः मदः मनुष्यस्य विनाशस्य कारणं भवति।

Step 3: अन्तिमम् उत्तरम्:
अतः, शुकनासोपदेशे लक्ष्मीमदः अन्धकारसदृशः, मोहं जनयति, तथा च विनाशकारी वर्णितः अस्ति।